De schoonheid van de natuur

Door Emily Faber

Ooit zei ik dat ik biologie wilde studeren.

De natuur.

Mensen.

Dieren.

Ik kon uren fantaseren over hoe het zou zijn om later een soort David Attenborough of Floortje Dessing te worden.

Reizen.

Nieuwe plekken ontdekken.

Leren hoe dieren leven.

Mensen ontmoeten die op een totaal andere manier naar de wereld kijken.

Eerlijk gezegd lijkt me dat nog steeds geweldig.

Mijn studiekeuze is uiteindelijk een andere kant opgegaan, maar mijn belangstelling voor de natuur is nooit verdwenen.

Misschien juist omdat ik steeds meer besef dat wij mensen helemaal niet losstaan van die natuur.

Wij zijn er onderdeel van.

Alsof natuur iets buiten onszelf is

We praten vaak over de natuur alsof het een plek is waar je naartoe rijdt.

Een bos.

Een strand.

Een natuurgebied.

Iets buiten de stad en buiten ons dagelijks leven.

Maar mensen zijn natuurlijk net zo goed levende wezens binnen ecosystemen.

We hebben schoon water nodig.

Voedsel.

Lucht.

Een leefbaar klimaat.

Planten.

Dieren.

Bodem.

Alles hangt op allerlei manieren met elkaar samen.

Dat vind ik eigenlijk een mooie gedachte.

En tegelijk een confronterende.

We nemen steeds meer ruimte in

Wie om zich heen kijkt, ziet hoeveel ruimte mensen gebruiken.

Voor woningen.

Wegen.

Bedrijven.

Landbouw.

Energie.

Recreatie.

Dat is deels onvermijdelijk. We moeten ergens wonen en eten produceren.

Maar tegelijkertijd vraagt het wel iets van ons.

Hoe zorgen we ervoor dat er ook ruimte overblijft voor planten en dieren?

Hoe richten we steden zo in dat natuur niet alleen buiten de bebouwde kom bestaat?

En hoe produceren we voedsel op een manier die ook op lange termijn houdbaar is?

Dat zijn ingewikkelde vragen.

Er bestaat niet één simpele oplossing.

Ik zou daar later graag iets mee doen

Soms denk ik dat ik later misschien regels of beleid zou willen maken rond natuur en dieren.

Of werken voor een organisatie die zich daarmee bezighoudt.

Dat lijkt misschien ver verwijderd van een rechtenstudie.

Maar eigenlijk valt dat mee.

Natuurbescherming gaat namelijk ook over wetgeving.

Vergunningen.

Dierenwelzijn.

Europese regels.

Ruimtelijke ordening.

Klimaatbeleid.

Recht en natuur komen op veel plekken bij elkaar.

Maar je hoeft niet op beleid te wachten

Dat vind ik minstens zo belangrijk.

Niet iedereen hoeft politicus, jurist of natuurbeschermer te worden om iets te kunnen bijdragen.

Soms begint het heel klein.

Eten dat nog goed is bewaren en later opeten.

Minder verspillen.

Af en toe kiezen voor een maaltijd zonder vlees.

Spullen langer gebruiken.

De fiets pakken wanneer dat makkelijk kan.

Een tuin niet volledig betegelen.

Bloemen planten waar insecten iets aan hebben.

Het lijken misschien kleine dingen.

Maar klein betekent niet automatisch zinloos.

Voedsel weggooien blijft zonde

Voedselverspilling is daar een goed voorbeeld van.

In Nederlandse huishoudens werd in 2025 gemiddeld ongeveer 25,5 kilo vast voedsel per persoon weggegooid.

Dat is minder dan tien jaar eerder, dus er is vooruitgang.

Maar het blijft veel.

Voor dat voedsel zijn grondstoffen gebruikt.

Land.

Water.

Energie.

Transport.

Verpakking.

Wanneer we voedsel weggooien, verdwijnt die eerdere milieubelasting niet ineens.

Daarom probeer ik steeds vaker te denken:

kan ik dit morgen nog eten?

Kan het in de vriezer?

Kan ik er iets anders van maken?

Niet spectaculair.

Wel praktisch.

De natuur kan ook rust geven

Wat ik zelf daarnaast bijzonder vind, is hoeveel rust ik buiten kan ervaren.

Een wandeling.

De wind.

Bomen.

Dieren zien.

Even geen scherm.

Even niet bezig zijn met wat ik allemaal nog moet.

Ik merk dan dat mijn wereld tijdelijk wat kleiner wordt.

Niet in negatieve zin.

Juist prettig.

Onderzoek naar contact met natuur laat ook zien dat natuurbeleving kan samenhangen met welzijn en vermindering van stress.

Daar moeten we overigens niet meer van maken dan het is.

Een boswandeling is geen vervanging voor professionele hulp wanneer iemand psychische klachten heeft.

Maar de natuur kan voor sommige mensen wel een prettige omgeving zijn om tot rust te komen.

Buiten besef ik hoe klein ik eigenlijk ben

Dat klinkt misschien gek, maar ik vind dat juist geruststellend.

Als ik naar een enorme sterrenhemel kijk of langs de zee sta, denk ik:

waar maak ik me eigenlijk allemaal druk om?

Niet omdat mijn problemen er niet toe doen.

Maar omdat mijn leven één klein onderdeel is van iets veel groters.

Voor mij helpt dat om dingen in perspectief te plaatsen.

Ik ben belangrijk.

Maar niet belangrijker dan anderen.

En dat geldt eigenlijk voor ieder mens.

Elk leven beïnvloedt iets anders

We laten allemaal sporen achter.

Door wat we kopen.

Wat we eten.

Hoe we reizen.

Hoe we stemmen.

Hoe we anderen behandelen.

We kunnen onmogelijk leven zonder enige invloed op onze omgeving.

Het doel hoeft volgens mij ook niet te zijn om een perfect mens te worden die nooit iets belast.

Dat bestaat niet.

Wel kunnen we bewustere keuzes maken.

Ik zie gelukkig ook veel goede initiatieven

Wanneer ik naar nieuws kijk, kan ik soms het gevoel krijgen dat alles achteruitgaat.

Oorlog.

Klimaatproblemen.

Uitstervende soorten.

Armoede.

Mensen die tegenover elkaar staan.

Maar dat is niet het hele verhaal.

Er zijn ook mensen die natuurgebieden herstellen.

Onderzoekers die werken aan duurzamere technieken.

Vrijwilligers die dieren verzorgen.

Boeren die experimenteren met andere productiemethoden.

Gemeenten die meer groen aanleggen.

Mensen die voedsel redden dat anders zou worden weggegooid.

Dat soort initiatieven geven mij hoop.

We hoeven boeren en natuur niet tegenover elkaar te zetten

Daar schreef ik eerder ook al over.

Wanneer het over landbouw en dierenwelzijn gaat, lijkt het gesprek soms meteen te veranderen in twee kampen.

Boer tegen natuur.

Dier tegen economie.

Stad tegen platteland.

Volgens mij komen we daar niet veel verder mee.

Boeren produceren het voedsel dat wij iedere dag eten.

Tegelijkertijd hebben natuur en dieren bescherming nodig.

Die belangen kunnen botsen.

Maar juist daarom moeten we zoeken naar oplossingen waarbij boeren de mogelijkheid krijgen om mee te veranderen.

Niet alleen eisen stellen.

Ook ondersteunen.

Natuur kan onderdeel worden van onze steden

We hoeven bovendien niet allemaal naast een bos te wonen.

Ook steden kunnen groener worden.

Denk aan:

groene daken;

gevelbeplanting;

bomen langs straten;

parken;

wadi’s;

bloemrijke bermen;

natuurvriendelijke oevers;

tuinen met minder tegels.

De Europese Commissie wijst erop dat groen in steden niet alleen aantrekkelijk is, maar ook kan bijdragen aan biodiversiteit, verkoeling en bescherming tegen bijvoorbeeld hitte en wateroverlast.

Dat vind ik een mooi voorbeeld van samenleven mét natuur in plaats van natuur ergens apart neerzetten.

Een groen dak gaat de wereld niet redden

Ook daar moeten we realistisch in blijven.

Eén groen dak lost klimaatverandering niet op.

Eén vegetarische maaltijd redt geen ecosysteem.

En als ik mijn restje pasta morgen opeet, is daarmee de voedselverspilling niet verdwenen.

Maar veel veranderingen bestaan uiteindelijk uit duizenden of miljoenen kleine keuzes.

Naast grotere beslissingen van bedrijven en overheden.

We hebben beide nodig.

Technologie en natuur hoeven geen tegenstanders te zijn

Soms wordt het voorgesteld alsof we moeten kiezen.

Of terug naar de natuur.

Of vooruit met technologie.

Volgens mij is dat een valse tegenstelling.

Technologie kan juist helpen om energie efficiënter te gebruiken.

Om landbouw slimmer in te richten.

Om soorten te monitoren.

Om gebouwen duurzamer te maken.

Om water beter te beheren.

De vraag is niet of we technologie moeten afschaffen.

De vraag is hoe we die inzetten.

We gaan niet terug naar vroeger

Dat hoeft van mij ook niet.

Ik wil best elektriciteit.

Internet.

Gezondheidszorg.

Openbaar vervoer.

Een warm huis.

En ja, ook mijn telefoon.

De uitdaging is volgens mij juist om een moderne samenleving te bouwen waarin natuur niet voortdurend het onderspit delft.

Dat vind ik veel interessanter dan romantisch doen alsof vroeger alles beter was.

Dat was het namelijk niet.

Kijken naar dieren

Dieren blijven mij fascineren.

Hoe ze communiceren.

Hoe ze voor jongen zorgen.

Hoe ze samenwerken.

Hoe ze zich aanpassen aan hun omgeving.

Daarbij moeten we natuurlijk oppassen dat we menselijk gedrag niet zomaar op dieren projecteren.

Niet iedere soort vormt gezinnen zoals wij.

Niet ieder moederdier verzorgt jongen op dezelfde manier.

De natuur is juist interessant omdat er ongelofelijk veel verschillende strategieën bestaan.

Sommige zijn prachtig om te zien.

Andere behoorlijk hard.

De natuur is niet alleen lief.

Dat is misschien juist haar schoonheid

We hebben soms de neiging om natuur alleen romantisch af te beelden.

Een hert in het bos.

Een zonsondergang.

Een moederdier met een jong.

Maar natuur bestaat ook uit competitie.

Ziekte.

Dood.

Predatie.

Droogte.

Storm.

Dat maakt haar niet minder waardevol.

Het maakt duidelijk dat natuur geen Disneyfilm is die speciaal voor ons is ontworpen.

Wij maken deel uit van een systeem dat al heel lang zonder onze toestemming zijn eigen gang gaat.

“De natuur wint altijd” vind ik inmiddels te makkelijk

Ik heb dat zelf weleens zo gedacht.

Dat de natuur sterker is dan wij.

Dat zij uiteindelijk altijd wel terugkomt.

Maar zo simpel is het niet.

Soorten kunnen uitsterven.

Ecosystemen kunnen ernstig beschadigd raken.

Bossen kunnen verdwijnen.

Vervuiling kan tientallen jaren gevolgen houden.

De planeet zal waarschijnlijk nog heel lang bestaan.

Maar dat betekent niet dat iedere vorm van natuur die wij nu kennen automatisch blijft bestaan.

Daarom doet bescherming ertoe.

Misschien moeten we iets nederiger zijn

Niet in de zin dat mensen niets mogen bouwen of gebruiken.

Wel in de zin dat we erkennen dat niet alles uitsluitend voor ons bestaat.

Een bos heeft niet alleen waarde omdat wij er kunnen wandelen.

Een dier hoeft niet alleen nuttig voor mensen te zijn om bescherming te verdienen.

Een rivier is niet alleen interessant omdat wij er water uit kunnen halen.

Dat vind ik een belangrijk verschil.

De schoonheid weer leren zien

Misschien begint zorg voor natuur uiteindelijk ook bij aandacht.

Als je nooit buiten komt, nooit vogels hoort en nooit ziet wat er in een sloot, bos of park leeft, voelt natuurbescherming misschien abstract.

Maar wanneer je ergens van houdt, wil je er meestal beter voor zorgen.

Daarom vind ik het belangrijk dat kinderen buiten kunnen spelen.

Dat natuur toegankelijk blijft.

Dat steden groen hebben.

En dat we nieuwsgierig blijven naar de wereld buiten onszelf.

Je hoeft niet meteen de wereld te redden

Dat is misschien mijn belangrijkste boodschap.

Het nieuws kan zo groot voelen dat je denkt:

wat kan ik hier nou helemaal aan veranderen?

Misschien niet alles.

Waarschijnlijk zelfs heel weinig in je eentje.

Maar je kunt wel iets doen.

Minder verspillen.

Bewuster kopen.

Een natuurorganisatie steunen.

Vrijwilligerswerk doen.

Je tuin groener maken.

Met anderen praten.

Politiek stemmen op onderwerpen die je belangrijk vindt.

Of simpelweg vaker naar buiten gaan en opnieuw ontdekken wat er allemaal om je heen leeft.

De natuur hoeft niet van ons gered te worden alsof wij erboven staan

Misschien moeten we haar vooral beter leren beschermen omdat wij er zelf onderdeel van zijn.

Dat is voor mij de kern.

Wij staan niet buiten de natuur.

We leven erin.

We zijn ervan afhankelijk.

En onze keuzes beïnvloeden wat er na ons overblijft.

Daarom hoop ik dat we de schoonheid van de natuur blijven zien.

Niet alleen omdat een bos mooi is.

Of omdat een dier schattig is.

Maar omdat een levende wereld iets is wat we delen.

En iets waar we zorgvuldig mee om mogen gaan.

Wil je zelf aan de slag om je eigen tuin of balkon groener en gastvrijer te maken voor vogels, bijen en egels? Lees dan onze vijf praktische stappen voor een levende tuin vol vogels, bijen en egels op Geplant.nl. Zoek je nog fijne schuil- en drinkplekken voor tuindieren, bekijk dan ook onze selectie van de beste insectenhotels, egelhuizen en vogelbaden op Huisentuin-winkels.nl.

Bronnen en verder lezen


Lees ook van Emily Faber

Emily Faber schrijft op Wijhoudenvandieren.nl over dierenwelzijn, de band tussen mens en dier en de manier waarop we met dieren en natuur omgaan.